Eerst passeren bij FIAP en Gestalt, dan pas duimpjes en hartjes oogsten...

Een foto met 300 likes is niet noodzakelijk een goede foto. Een foto met 6 likes is niet noodzakelijk een slechte foto.

FIAP en Gestalt is geen advocatenkantoor. Ook geen accountants firma.

Wel zeer krachtige hulpmiddelen voor iedere fotograaf om je eigen werk te doen evolueren.

Digitale fotografie is vandaag toegankelijker dan ooit. Voor een acceptabele prijs koop je al een veelzijdige camera met een kitlens. Lightroom of een andere software vullen de gaatjes, wat AI truukjes en de sociale media belonen je met tientallen likes, duimpjes, hartjes.

Ego-strelend!

Soms geef ik feedback op foto's. Niet om iemand af te breken, maar omdat ik ervan overtuigd ben dat we allemaal beter worden door commentaar. Ik heb zelf ook jarenlang kritiek gekregen. Keihard en nietsontziend want mijn leermeester was mijn eigen vader...

Soms terecht, soms minder terecht. Maar telkens dwong het me om na te denken. Wat me opvalt, is dat veel fotografen geen feedback meer wíllen.

Kennis van fotografie gaat achteruit. Althans, dat stel ik toch vast. Arrogant? Dat kan zo lijken maar dat is niet de bedoeling

Zodra je wijst op een storende achtergrond, een onlogische compositie of een onderwerp dat onvoldoende loskomt van zijn omgeving, krijg je steevast dezelfde reacties.

"Dat is jouw mening."

"Smaken verschillen."

"Ik vind hem mooi."

En daarmee is de discussie afgelopen. Of men voelt zich ronduit aangevallen en dan komt de stereotiepe reactie "ik heb jouw foto's eens bekeken..."

Fotografie is meer dan smaak

Natuurlijk blijft fotografie een kunstvorm. Smaak zal altijd een rol spelen.

Beide foto's zijn technisch correct. De rechtse leest onmiddellijk...

• Het onderwerp komt duidelijk los van de achtergrond

• De achtergrond is bewust gekozen. Hij ondersteunt het onderwerp zonder te domineren.

• Er is een duidelijke visuele hiërarchie

• De lijnen leiden naar het oog van het model

De rechtse foto past beter bij de principes van visuele hiërarchie en de Gestalt principes van figuur-achtergrond.

Er bestaan al bijna honderd jaar theorieën over hoe mensen beelden waarnemen.

Psychologen hebben onderzocht waarom sommige beelden onmiddellijk duidelijk zijn en andere verwarring oproepen.

Waarom je oog automatisch naar bepaalde plaatsen wordt geleid. Waarom sommige composities rust uitstralen en andere onrust veroorzaken.

Die kennis bestaat. Ze is uitgebreid beschreven. En nog zijn er fotografen die blijven beweren "ik trek mij van geen enkele regel iets aan". Of "regels zijn er om gebroken te worden". Deze regels kan je niet breken, wij mensen zitten zo gewoon in elkaar.

Deze kennis wordt wereldwijd toegepast in fotografie, grafisch ontwerp, reclame, architectuur en zelfs webdesign. Toch lijken veel fotografen nog nooit van die principes gehoord te hebben.

Gestalt is geen fotograaf

Vraag in een gemiddelde Facebookgroep eens wat Gestalt betekent.

De kans is groot dat de helft denkt dat het een Duitse landschapsfotograaf is. Nochtans beschrijft de Gestaltpsychologie hoe ons brein beelden organiseert.

Nabijheid. Geslotenheid. Continuïteit. Figuur en achtergrond. Gelijkenis.

Ter illustratie van het nabijheidsprincipe:

Bij de linkse foto heeft het oog wat moeite om de mensen als groep te herkennen. Bij de middelste foto wordt de groep al duidelijker, maar de elementen concurreren nog om aandacht.

Geen ingewikkelde theorieën, maar fundamentele principes van beeldwaarneming. Wanneer een onderwerp wegvalt tegen een drukke achtergrond, wanneer lijnen de kijker uit het beeld trekken of wanneer verschillende elementen onbedoeld met elkaar concurreren, dan heeft dat vaak niets met smaak te maken.

Het zijn fouten die verklaard kunnen worden. En dus ook vermeden.

"Ik heb toch veel likes?"

Dat hoor ik ook regelmatig. Alsof likes een kwaliteitslabel zijn.

Maar likes meten vooral zichtbaarheid, populariteit en sociaal gedrag. Ze vertellen weinig over de fotografische kwaliteit van een beeld.

Een foto van een schattige puppy of een mooi model zal altijd meer likes krijgen dan een zorgvuldig opgebouwd fine-artportret.

Een bekende artiest op een podium krijgt vaak meer aandacht dan een onbekende muzikant, zelfs als de foto technisch of artistiek zwakker is.

Likes zijn dopamine. Geen juryverslag.

En FIAP dan?

Nog een eenvoudige test. Vraag eens wat FIAP is.

Niet omdat iedereen wedstrijden moet fotograferen. Helemaal niet. Zelf vertik ik om te betalen om deel te nemen aan wedstrijden. Het is alsof je je prijs koopt.

Maar FIAP staat al tientallen jaren mee aan de basis van internationale salonfotografie. Hun richtlijnen, beoordelingscriteria en definities hebben wereldwijd invloed gehad op hoe foto's beoordeeld worden.

Je hoeft geen FIAP-lid te zijn. Je hoeft zelfs geen wedstrijden te doen. Maar het is vreemd wanneer iemand zichzelf een ervaren fotograaf noemt en nog nooit van FIAP heeft gehoord. Een schilder die nog nooit van perspectief heeft gehoord, zou toch ook vragen oproepen?

Feedback is geen aanval

Misschien is dat nog het grootste probleem. Feedback wordt tegenwoordig vaak ervaren als een persoonlijke aanval.

Terwijl het net het grootste cadeau is dat een fotograaf kan krijgen. Iemand die de moeite neemt om inhoudelijke feedback te geven, investeert tijd in jouw groei.

Je hoeft het niet altijd eens te zijn. Maar luister tenminste. Vraag waarom. Verdiep je erin. Misschien blijkt de kritiek onterecht.

Misschien ontdek je net iets waardoor je foto's de komende jaren een enorme sprong vooruit maken.

Voor je de volgende keer je likes telt...

...vraag jezelf eens iets anders af. Waarom werkt deze foto?

Waarom blijft mijn oog hier hangen?

Waarom voelt deze compositie rustig aan?

Waarom stoort die achtergrond?

Waarom springt mijn onderwerp niet los?

En als je het antwoord niet kent, is dat helemaal niet erg. Dat is geen zwakte.

Dat is het begin van leren.

Dus voor je opnieuw trots je honderd likes begint te tellen, loop eerst eens langs bij FIAP. Maak kennis met de Gestaltpsychologie.

Niet omdat die twee de absolute waarheid bezitten, maar omdat ze je iets leren wat geen camera, geen AI en geen Facebookalgoritme ooit zal kunnen: