Gebouwd om foto's te beoordelen en om fotografen beter te maken.
- Peter Vantieghem
- 14 jul
- 4 minuten om te lezen
Waarom dit project überhaupt bestaat
Iedere fotograaf wil betere foto's maken.
Ik ook.
Niet omdat ik op zoek ben naar complimenten of prijzen, maar omdat ik vind dat mijn klanten recht hebben op het beste werk dat ik op dat moment kan afleveren.
Elke reportage, elk portret en elk concert is opnieuw een kans om te tonen wat je als fotograaf waard bent. Dat schept een verantwoordelijkheid. Ik wil niet alleen mooie foto's maken; ik wil ook zeker weten dat ik de juiste foto's selecteer en aflever.
Dat klinkt vanzelfsprekend, maar hoe weet je eigenlijk of je als fotograaf vooruitgaat?
Niet populairder. Niet meer likes op sociale media. Niet meer complimenten van collega's.
Gewoon... een betere fotograaf.
En minstens even belangrijk: hoe weet je dat je je klant werkelijk de beste beelden toont die je gemaakt hebt? En hoe goed zijn die dan écht?
Die vraag is uiteindelijk de aanleiding geweest voor alles wat hierna volgt.
Mijn belangrijkste fotografieles
Wijlen mijn vader was niet alleen een begenadigd fotograaf. Hij was ook een harde leermeester.
Begin jaren '80 "mocht" ik met hem mee om te observeren wanneer hij in de kerk een traditionele huwelijksreportage maakte. Ik moest dan in de biechtstoel de analoge filmpjes "doordraaien" en vervangen. Iets anders mocht ik niet. Leren met je ogen, noemde hij dat.
Tot hij me op een dag zijn Gevabox cadeau deed die hij zélf voor Expo '58 gekocht had.
Samen met enkele beduimelde boeken over FIAP en Gestalt psychologie.
Hij stuurde me naar de Zoo in Antwerpen om te experimenteren met zijn antieke camera en drukte me op het hart dat ik eerst die boeken moest gelezen hebben.
"Van de regels afwijken mag... op voorwaarde dat je ze eerst perfect beheerst."
Uiteraard bedoelde hij dat niet letterlijk. Hij wilde me duidelijk maken dat creativiteit geen excuus mag zijn voor een gebrek aan vakmanschap. Wie de regels begrijpt, kan er bewust van afwijken. Wie ze niet kent, noemt een fout al snel een artistieke keuze.
Die gedachte heeft me nooit meer losgelaten.
Niet in mijn professionele carrière in de IT en evenmin in mijn fotografie.
Toen ik me steeds intensiever met fotografie begon bezig te houden, ging ik automatisch op zoek naar die regels omdat ik wilde begrijpen waarom sommige beelden sterker zijn dan andere.
Waarom een foto de aandacht vasthoudt, terwijl een andere technisch perfect is maar toch niets losmaakt.
De boekjes van mijn vader over FIAP en Gestaltpsychologie waren al beduimeld. Ik heb pas later begrepen waarom.
Niet omdat ze een recept vormen voor een goede foto.
Wel omdat ze een stevig fundament bieden om beelden te analyseren en vooral om ervan te leren.
Kunst en wetenschap zijn nooit elkaars tegenpolen geweest
Hoe meer ik me verdiepte in de fundamenten van fotografie, hoe vaker ik hetzelfde patroon terugzag in andere kunstvormen.
Johannes Sebastian Bach wordt vandaag niet alleen bewonderd om de schoonheid van zijn muziek, maar ook om de bijna mathematische structuur van zijn composities. Zijn muziek raakt mensen niet ondanks die structuur, maar juist dankzij die structuur.
Rembrandt experimenteerde jarenlang met licht en schaduw. Vier eeuwen later spreken fotografen nog altijd over een Rembrandt-belichting. Niet omdat het een mooie naam is, maar omdat zijn inzicht in licht vandaag nog steeds relevant is.
Ook Rubens combineerde artistiek talent met een diepgaande kennis van anatomie, perspectief en compositie. Zijn creativiteit stond niet los van zijn vakmanschap. Ze werd erdoor gedragen.
Dat zette me aan het denken.
Waarom zouden we fotografie dan uitsluitend als iets subjectiefs beschouwen?
Kun je kwaliteit objectief benaderen?
Natuurlijk zal persoonlijke smaak en het maken van artistieke keuzes altijd een rol spelen.
Gelukkig maar.
Geen enkele computer zal ooit kunnen bepalen welke foto iemand emotioneel raakt.
Maar dat betekent nog niet dat alles willekeurig is.
Een storende achtergrond blijft storend.
Onscherpte blijft onscherpte.
Een uitgebalanceerde compositie leidt de blik van de kijker meestal beter dan een rommelige beeldopbouw.
Veel kenmerken van een foto kun je observeren zonder dat je daarvoor een persoonlijke voorkeur nodig hebt.
Daar schreef ik onlangs nog een blogartikel over. De Fédération Internationale des Artistes Photographiques (FIAP) bestaat sinds 1947 en de Gestalt psychologie meer dan 100j. Dat zijn gewoon heel belangrijke hefbomen om de kwaliteit van beelden en de manier waarop we daarnaar kijken, te benchmarken.
En precies daar begon mijn zoektocht.
Ik wilde een manier vinden om verder te groeien. Niet om creativiteit in cijfers te vatten, maar voornamelijk om klanten consistente hoge kwaliteit te kunnen aanbieden.
Een hulpmiddel dat me confronteert met verbeterpunten in mijn beelden, in plaats van me te bevestigen in mijn sterke punten.
Want uiteindelijk wil ik maar twee dingen: morgen een betere fotograaf zijn dan vandaag en klanten topkwaliteit bieden.
De moeilijkste foto maak je achteraf
De fotografen onder u herkennen dit zeker.
Tijdens een shoot maak je vaak honderden foto's. Je komt dan thuis en dan begint het moeilijkste werk.
De Selectie.
Ik geloof sterk in het 80/20-principe.
Vaak vertegenwoordigt ongeveer twintig procent van de beelden tachtig procent van de uiteindelijke kwaliteit. Net die twintig procent wil ik zo betrouwbaar mogelijk herkennen.
Om mijn workflow te verbeteren en te versnellen, om op die manier meer tijd te besteden aan de beelden die echt het verschil maken. Om niet toe geven aan concentratieverlies of het gewoon beu zijn tijdens nachtelijke nabewerking.
Twijfelen over middelmatige foto's kost energie.
Die energie besteed ik liever aan het perfectioneren van de absolute toppers.
En toen kwam PhotoJudge
AI kan vandaag uitstekend uitleggen wat FIAP of Gestalt zijn. Wat AI vandaag niet kan, is die principes consequent toepassen, objectiveren en kwantificeren. Precies daar begint PhotoJudge.
ChatGPT en consoorten zijn taalmodellen, geen beoordelingsmethodologieën
Het is een persoonlijk onderzoeksproject waarin ik probeer een AI model te ontwikkelen die foto's analyseert op basis van objectieve observaties, internationale kwaliteitscriteria en principes uit de visuele psychologie.
Niet om creativiteit te beoordelen.
Niet om fotografen te vervangen.
Wel om een consistente tweede opinie te geven.
Een hulpmiddel dat me helpt betere keuzes te maken tijdens de selectie en de afwerking van beelden, dat me confronteert met verbeterpunten en dat me stimuleert om kritisch naar mijn eigen werk te blijven kijken.
Het project bevindt zich vandaag nog volop in ontwikkeling en is voorlopig niet beschikbaar voor andere fotografen.
Dat is ook nooit de eerste ambitie geweest.
Ik bouw PhotoJudge in de eerste plaats voor mezelf.
Omdat ik wil blijven groeien als fotograaf.
Omdat ik mijn klanten alleen mijn beste werk wil tonen.
En omdat ik geloof dat technologie pas echt waardevol wordt wanneer ze vakmanschap ondersteunt in plaats van vervangt.
Opmerkingen